MANASTIR LEPAVINA - SRPSKA PRAVOSLAVNA CRKVA

PROTOJEREJ ALEKSANDAR ŠMEMAN: ROĐENJE PRESVETE BOGORODICE



 

Roždestvo Tvoje Bogorodice Djevo, radost vozvjesti vsej vselenjej, iz Tebe bo vozsija solnce pravdi Hristos Bog naš, i razrušiv kljatvu dade blagoslovenije, i uprazdniv smert, darova nam život vječni.

 

Osnova poštovanja koju je Crkva ukazivala Djevi Mariji je bilo Njeno poslušanje Bogu i slobodno poverenje kojim je Ona odgovorila na poziv koji nikada, pre toga, nisu čule ljudske uši. Pravoslavna Crkva je svagda naglašavala tu vezu Djeve Marije sa čoveštvom i svagda se - ako tako može da se kaže - divila Djevi Mariji kao najboljem, najčistijem i najuzvišenijem plodu ljudske istorije, ljudskog iskanja Boga i, u Bogu, krajnjega smisla i krajnjega sadržaja samoga čoveštva. I dok je na Zapadu, u zapadnom Hrišćanstvu, u središtu poštovanja Marije svagda stajao Njen lik kao lik Djeve, čije devstvo nije bilo narušeno Njenim materinstvom, na pravoslavnom Istoku u središtu ljubavi prema Djevi Mariji, u središtu sagledanja i - ponavljam još jednom - radosnog divljenja Njenoj tajni, od samoga početka stoji i do danas ostaje Njeno materinstvo i Njena krvna veza sa Isusom Hristom.

 

Pravoslavni Istok se, pre svega, raduje tome što je u dolasku Sina Božijeg na zemlju - u spasiteljskom javljenju Boga Koji je postao čovek da bi sjedinio čoveka sa Bogom – učestvovao i sam čovek, samo čoveštvo. I ono što je najdublje i najradosnije u hrišćanskoj veri je upravo ta Hristova „saprirodnost“ nama ljudima: to što je On istinski čovek, a ne neka utvara koja liči na nas i ne neko tajanstveno prikazanje, što je On jedan od nas, što je On Svojim čoveštvom svezan sa nama zanavek!

 

Kada to shvatimo onda nam postaje sasvim jasno i ljubveno poštovanje koje Crkva ukazuje Onoj Koja je Hristu dala to čoveštvo, Koja Mu je dala naše telo i našu krv, i blagodareći Kojoj je On, Hristos, mogao nazvati Sebe onako kako je uvek Sebe nazivao – „Sin Čovečiji“: Sin Božiji i Sin Čovečiji!

 

Bog Koji se umanjio do čoveka da bi čoveka učinio božanskim - ili kako govore učitelji Crkve - da bi obožio čoveka i učinio ga pričasnikom Božanstva! I upravo tu, u tom potrebnom otkrovenju o istinskoj prirodi i istinskom prizvanju čoveka i jeste izvor našeg blagadarnog i ljubvenog odnosa prema Djevi Mariji kao našoj vezi sa Hristom i, u Njemu, sa Bogom.

 

I nigde se to ne otkriva jasnije nego u prazniku Rođenja Bogorodice. O tom događaju u Svetom Pismu ništa nije kazano. Uostalom, šta se posebno može reći o rođenju deteta, rođenju koje liči na svako drugo rođenje.

 

Crkva je, vremenom, počela da se u okviru posebnog praznika seća rođenja Djeve Marije i da ga praznuje, ala ne zato što je Njeno rođenje po nečemu balo izuzetno, čudesno ili dotad nezabeleženo, već upravo zbog toga što je osetila da sama svakidašnjost Njenog rođenja otkriva novi i blistavi smisao u svemu onome što nazivamo „svakidašnjicom“, da svakidašnjost Njenoga rođenja daje novu dubinu svim onim detaljima ljudskoga života koje tako često smatramo potpuno nevažnim.

 

No, pogledajmo ikonu ovoga praznika, zagledajmo se u nju našim duhovnim vidom. Na postelji leži žena koja tek što se porodila. Crkveno predanje govori da se ta žena zvala Ana. Kraj nje stoji otac novorođenog deteta čije je ime - takođe po tom Predanju – bilo Joakim. Pored postelje se nalaze žene koje vrše prvo kupanje novorođenčeta. Sasvim svakidašnja i ni po čemu posebna scena. No, da li je baš tako? Zar Crkva tom ikonom ne želi da nam, pre svega, kaže da je rođenje novog ljudskog bića na ovaj svet i u ovaj život - istinsko čudo nad čudima, čudo koje potpuno nadvladava tu svakidašnjost, jer predstavlja početak kome više nema i neće biti kraja. Početak jedinstvenog i neponovljivog ljudskog života, pojavu nove ličnosti u kojoj kao da se iznova stvara čitav svet. I, gle, taj ponovo stvoreni svet se tom novom čoveku daruje kao njegov život, njegov put i njegovo stvaralaštvo.

 

Prvo što praznujemo u prazniku Rođenja Presvete Bogorodice jeste - dolazak čoveka na svet, dolazak za koji je u Jevanđelju kazano da se, kada se on desi, „više ne sećamo žalosti zbog radosti što se rodio čovek na svet“.

 

Drugo: u tom prazniku saznajemo čije rođenje i čiji dolazak slavimo. Saznajemo jedinstvenost, lepotu i blagodatnost novorođene Presvete Djeve Marije, njene sudbine i značaja njene sudbine za nas i čitav svet.

 

I treće: praznujemo i sve one pretke koji su svojim životima „pripremili“ rođenje Djeve Marije, obdarivši Je blagodatnošću i lepotom. U naše dane se mnogo govori o naslednosti koja se definiše u ropskom i determinističkom[2] smislu. Crkva, takođe, veruje u naslednost, ali duhovnu. Koliko je samo ljudske vere, koliko ljudskoga dobra, koliko pokolenja ljudi koji su živeli onim uzvišenim i nebeskim bilo potrebno da bi na drvetu čoveštva rascvetao taj čudesni i miomirisni cvet - prečista Djeva i svesveta Majka Božija! Zato je praznik Rođenja Bogorodice takođe i praznik samog čoveštva, vere u čoveka i radovanja čoveku.

 

Ali, nama je - avaj! - mnogo bliža ideja o naslednosti zla. I, zaista, toliko je zla oko nas da je ta vera u čoveka, u njegovu slobodu, u mogućnost dobre i svetle naslednosti već gotovo sasvim umrla u nama i ustupila mesto skepticizmu i sumnji. Uprkos svemu tome, Crkva nas na dan kada, sa velikom verom i radošću, praznuje rođenje male Devojčice Marije - u Kojoj su se sustekli sve dobro, sva moralna lepota i sve savršenstvo koji čine istinsku čovekovu prirodu - poziva da odbacimo upravo taj i takav zli skepticizam i tu, očajanjem zatrovanu, sumnju. Njome, tom novorođenom Devojčicom, i u Njoj svet sreće Hrista Koji mu dolazi u susret. Ona je naš dar Hristu i naš susret sa Bogom. I, gle, evo nas već na putu ka Vitlejemskoj pećini, na putu i sveradosnoj tajni Bogomaterinstva.

 

________________________________________

 

[1] Rođenje Presvete Bogorodice ili Malu Gospojinu Pravoslavna Crkva slavi 8. septembra po crkvenom, a 21. septembra po građanskom kalendaru. Sveta Djeva Marija se rodila u Nazaretu od oca Joakima, koji beše od roda carskoga, iz plemena Davidova, i majke Ane, koja beše od roda svešteničkog Aronovoga, tako da se u Njoj susteklo sve ono najbolje od roda ljudskog: carsko i svešteničko, jer je od Nje trebalo da se rodi Car careva i Prvosveštenik – Gospod naš Isus Hristos (prim. prev.)

 

[2] Deterministički - u smislu potpune biološko-genetske i društveno-psihološke predodređenosti i uslovljenosti čovekove sudbine (prim. prev.)

 

Iz knjige protojereja Aleksandra Šmemana "Tajne praznika", Svetigora, Cetinje 1996. 

Pročitano: 166 puta